Dưới đây là bộ câu hỏi trắc nghiệm tự soạn về bộ máy nhà nước Việt Nam, chia theo sáu phần: nguyên tắc tổ chức, Quốc hội, Chủ tịch nước, Chính phủ, Toà án và Viện kiểm sát, chính quyền địa phương. Mỗi câu có đáp án và phần giải thích vì sao các phương án còn lại sai, vì hiểu được phương án nhiễu mới là cách học bền.
Câu hỏi bám theo Hiến pháp và tổ chức bộ máy hiện hành sau khi chính quyền địa phương được tổ chức thành hai cấp. Đây không phải đề thi thật của bất kỳ trường hay kỳ thi nào. Nếu bài kiểm tra trên lớp dựa trên sách cũ, hãy làm theo hướng dẫn của giáo viên.
Phần một: nguyên tắc tổ chức bộ máy
Phần này kiểm tra nguyên tắc nền, câu hỏi thường xuất hiện ở đầu đề.
- Câu 1. Theo Hiến pháp, quyền lực nhà nước ở Việt Nam được tổ chức theo nguyên tắc nào? A. Quyền lực nhà nước thuộc về Quốc hội và Chính phủ. B. Quyền lực nhà nước là thống nhất, có sự phân công, phối hợp, kiểm soát giữa các cơ quan. C. Quyền lực thuộc về Chính phủ. D. Quyền lực thuộc về Toà án. Đáp án B. Đây là nội dung của Điều 2 Hiến pháp. A, C và D đều sai vì quyền lực nhà nước thuộc về Nhân dân, không thuộc riêng một hay hai cơ quan nào.
- Câu 2. Ba quyền được phân công cho các cơ quan thực hiện là: A. Lập pháp, hành pháp, tư pháp. B. Lập pháp, giám sát, kiểm toán. C. Hành pháp, kiểm sát, bầu cử. D. Lập hiến, công tố, xét xử. Đáp án A. Các phương án khác trộn lẫn chức năng của từng cơ quan với tên ba quyền.
- Câu 3. Tuổi tối thiểu để bầu cử và ứng cử đại biểu Quốc hội lần lượt là: A. 16 và 18. B. 18 và 18. C. 18 và 21. D. 21 và 25. Đáp án C. Công dân đủ mười tám tuổi có quyền bầu cử, đủ hai mươi mốt tuổi có quyền ứng cử.
Phần hai: Quốc hội
Phần Quốc hội hay hỏi về vị trí, nhiệm kỳ và tỷ lệ biểu quyết.
- Câu 4. Quốc hội là: A. Cơ quan hành chính nhà nước cao nhất. B. Cơ quan đại biểu cao nhất của Nhân dân, cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất. C. Cơ quan xét xử cao nhất. D. Cơ quan thường trực của Nhà nước. Đáp án B, theo Điều 69. A là Chính phủ, C là Toà án nhân dân tối cao; "cơ quan thường trực" là Uỷ ban Thường vụ Quốc hội, thuộc Quốc hội.
- Câu 5. Nhiệm kỳ của mỗi khoá Quốc hội là: A. Bốn năm. B. Năm năm. C. Sáu năm. D. Bảy năm. Đáp án B.
- Câu 6. Một luật được thông qua khi: A. Có quá nửa số đại biểu có mặt tán thành. B. Có quá nửa tổng số đại biểu Quốc hội tán thành. C. Có ít nhất hai phần ba tổng số đại biểu tán thành. D. Chủ tịch Quốc hội đồng ý. Đáp án B. Mốc hai phần ba dùng cho việc làm Hiến pháp, sửa đổi Hiến pháp. A sai vì tính trên tổng số đại biểu, không tính trên số có mặt.
- Câu 7. Pháp lệnh do cơ quan nào ban hành? A. Chính phủ. B. Chủ tịch nước. C. Uỷ ban Thường vụ Quốc hội. D. Thủ tướng. Đáp án C. Chủ tịch nước công bố pháp lệnh, không ban hành pháp lệnh.
Phần ba: Chủ tịch nước
Phần này hay đặt Chủ tịch nước cạnh Chủ tịch Quốc hội và Thủ tướng để đánh tráo.
- Câu 8. Ai là người đứng đầu Nhà nước, thay mặt nước về đối nội và đối ngoại? A. Chủ tịch Quốc hội. B. Thủ tướng. C. Chủ tịch nước. D. Chánh án Toà án nhân dân tối cao. Đáp án C, theo Điều 86. Chủ tịch Quốc hội đứng đầu Quốc hội; Thủ tướng đứng đầu Chính phủ.
- Câu 9. Ai công bố luật sau khi Quốc hội thông qua? A. Chủ tịch nước. B. Chủ tịch Quốc hội. C. Thủ tướng. D. Bộ trưởng Bộ Tư pháp. Đáp án A. Chủ tịch Quốc hội ký chứng thực luật; Chủ tịch nước công bố.
- Câu 10. Chủ tịch nước do ai bầu? A. Cử tri cả nước bầu trực tiếp. B. Quốc hội bầu trong số đại biểu Quốc hội. C. Chính phủ bầu. D. Uỷ ban Thường vụ Quốc hội bầu. Đáp án B. Cử tri bầu đại biểu Quốc hội, không trực tiếp bầu Chủ tịch nước.
Phần bốn: Chính phủ
Phần này kiểm tra thành phần Chính phủ và văn bản ban hành.
- Câu 11. Chính phủ là: A. Cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất. B. Cơ quan hành chính nhà nước cao nhất, thực hiện quyền hành pháp, cơ quan chấp hành của Quốc hội. C. Cơ quan đại diện của Nhân dân. D. Cơ quan kiểm sát cao nhất. Đáp án B, theo Điều 94. A và C là Quốc hội; D là Viện kiểm sát nhân dân tối cao.
- Câu 12. Thành viên Chính phủ gồm: A. Thủ tướng, các Phó Thủ tướng, các bộ trưởng và thủ trưởng cơ quan ngang bộ. B. Thủ tướng và Chủ tịch nước. C. Thủ tướng và Chủ tịch Uỷ ban nhân dân các tỉnh. D. Thủ tướng và Chánh án. Đáp án A. Chủ tịch nước, Chánh án, Chủ tịch Uỷ ban nhân dân tỉnh đều không phải thành viên Chính phủ.
- Câu 13. Nghị định là văn bản của: A. Quốc hội. B. Chính phủ. C. Hội đồng nhân dân. D. Toà án. Đáp án B.
Phần năm: Toà án nhân dân và Viện kiểm sát nhân dân
Đây là phần học sinh hay sai nhất vì hai cơ quan cùng tham gia một vụ án.
- Câu 14. Cơ quan thực hiện quyền tư pháp là: A. Viện kiểm sát nhân dân. B. Bộ Tư pháp. C. Toà án nhân dân. D. Sở Tư pháp. Đáp án C, theo Điều 102. Bộ Tư pháp và Sở Tư pháp là cơ quan hành chính; Viện kiểm sát thực hành quyền công tố, kiểm sát hoạt động tư pháp.
- Câu 15. Thực hành quyền công tố là chức năng của: A. Toà án nhân dân. B. Viện kiểm sát nhân dân. C. Chính phủ. D. Hội đồng nhân dân. Đáp án B, theo Điều 107.
- Câu 16. Nguyên tắc nào sau đây đúng với hoạt động xét xử? A. Thẩm phán và Hội thẩm xét xử độc lập và chỉ tuân theo pháp luật. B. Toà án xét xử theo chỉ đạo của Uỷ ban nhân dân. C. Viện kiểm sát quyết định bản án. D. Mọi vụ án chỉ xét xử một lần. Đáp án A. D sai vì chế độ xét xử sơ thẩm và phúc thẩm được bảo đảm.
Phần sáu: chính quyền địa phương
Phần cuối kiểm tra kiến thức đã cập nhật sau khi bỏ cấp huyện.
- Câu 17. Chính quyền địa phương hiện nay được tổ chức thành: A. Ba cấp tỉnh, huyện, xã. B. Hai cấp tỉnh và xã. C. Hai cấp tỉnh và huyện. D. Một cấp. Đáp án B, áp dụng từ ngày 01/7/2025. Sách in trước thời điểm đó có thể còn ghi ba cấp.
- Câu 18. Cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương là: A. Uỷ ban nhân dân. B. Hội đồng nhân dân. C. Sở. D. Thôn. Đáp án B, theo Hiến pháp và Luật Tổ chức chính quyền địa phương hiện hành. Uỷ ban nhân dân là cơ quan hành chính; sở là cơ quan chuyên môn; thôn không phải cấp chính quyền.
- Câu 19. Uỷ ban nhân dân do ai bầu? A. Nhân dân địa phương. B. Hội đồng nhân dân cùng cấp. C. Thủ tướng. D. Uỷ ban nhân dân cấp trên. Đáp án B, theo Hiến pháp và Luật Tổ chức chính quyền địa phương hiện hành.
- Câu 20. Đặc khu thuộc cấp nào? A. Cấp tỉnh. B. Cấp xã. C. Một cấp riêng. D. Không thuộc cấp nào. Đáp án B: cấp xã gồm xã, phường và đặc khu.
Cách tự chấm: mỗi câu đúng một điểm, nhưng điều quan trọng hơn là đọc lại phần giải thích của những câu sai. Bộ máy vừa được sắp xếp lại, nên với phần chính quyền địa phương, toà án và viện kiểm sát, hãy đối chiếu văn bản hiện hành trên cổng thông tin của Chính phủ, Quốc hội hoặc cổng pháp luật quốc gia.
Dùng bộ câu hỏi cho học nhóm hoặc trên lớp
Bộ hai mươi câu ở trên có thể dùng theo nhiều cách. Khi tự học, bạn làm một phần mỗi ngày, che đáp án, ghi lựa chọn ra giấy rồi mới đối chiếu. Câu nào sai, chép lại vào một trang riêng tên là "câu từng sai" và làm lại sau ba ngày. Cách làm lại có giãn cách này giúp nhớ lâu hơn hẳn so với đọc đi đọc lại.
Khi học nhóm, mỗi bạn nhận một phần, đọc to câu hỏi cho cả nhóm trả lời, rồi chính bạn đó giải thích vì sao từng phương án sai. Người phải giải thích thường là người hiểu bài sâu nhất sau buổi học. Nhóm có thể đổi vai sau mỗi phần để ai cũng được giải thích ít nhất một lần.
Với giáo viên, cô Hoa gợi ý dùng mỗi phần làm năm phút khởi động đầu tiết: chiếu một câu, cho học sinh giơ tay theo phương án, rồi hỏi một bạn chọn sai vì sao lại chọn như vậy. Lý do chọn sai cho giáo viên biết học sinh đang nhầm ở khái niệm nào, từ đó giảng lại đúng chỗ. Bộ câu hỏi không dùng để chấm điểm hay xếp hạng, chỉ để ôn và phát hiện chỗ hổng.
Cách làm câu trắc nghiệm về bộ máy cho chắc
Gạch chân danh từ chính trong câu hỏi. Phần lớn câu sai vì đọc lướt "Chủ tịch nước" thành "Chủ tịch Quốc hội", "cơ quan quyền lực" thành "cơ quan hành chính". Gạch chân giúp mắt dừng lại đúng chữ quyết định đáp án.
Loại phương án có chữ tuyệt đối. Các phương án như "mọi vụ án chỉ xét xử một lần" hay "Chính phủ quyết định mọi việc" thường sai, vì bộ máy luôn có phân công và kiểm soát.
Tự hỏi bốn câu "ai – làm gì – chịu trách nhiệm trước ai – ban hành gì". Khi phân vân giữa hai phương án, trả lời bốn câu này cho từng cơ quan trong phương án là thường thấy ngay chỗ sai.
Cảnh giác với kiến thức cũ. Câu có chữ "huyện", "quận" khi hỏi về hiện nay thường là phương án nhiễu. Nếu đề dựa trên sách cũ, giáo viên sẽ nói rõ.
Câu hỏi thường gặp
Bộ câu hỏi này có phải đề thi thật không?
Không. Đây là câu hỏi tự soạn để ôn tập, bám theo Hiến pháp và tổ chức bộ máy hiện hành. Nó giúp bạn luyện cách nhận ra phương án nhiễu, không thay cho đề cương hay đề kiểm tra do giáo viên đưa ra.
Làm sai nhiều câu phần Toà án và Viện kiểm sát thì ôn thế nào?
Hãy học riêng hai chức năng của Viện kiểm sát là thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp, rồi đặt cạnh chức năng xét xử của Toà án. Một vụ án giả định với vai trò từng cơ quan sẽ giúp nhớ lâu hơn.
Câu hỏi về tỷ lệ biểu quyết hay bẫy ở chỗ nào?
Bẫy thường nằm ở chữ "tổng số đại biểu" và "số đại biểu có mặt". Luật được thông qua khi quá nửa tổng số đại biểu Quốc hội tán thành; Hiến pháp cần ít nhất hai phần ba tổng số đại biểu.
Có nên học thuộc số điều Hiến pháp không?
Không bắt buộc với học sinh phổ thông. Biết Điều 2 nói về nguyên tắc tổ chức quyền lực là đủ dùng. Quan trọng hơn là hiểu đúng cách gọi và chức năng từng cơ quan, vì đề thường hỏi nội dung chứ ít khi hỏi số điều.
Sách giáo khoa còn ghi cấp huyện thì chọn đáp án nào?
Hãy hỏi giáo viên bài kiểm tra dựa trên nội dung nào. Theo tổ chức hiện hành, chính quyền địa phương gồm hai cấp tỉnh và xã từ ngày 01/7/2025; khi tự ôn, bạn nên học theo tổ chức này và ghi chú phần sách cũ.
Tự soạn thêm câu hỏi trắc nghiệm thế nào cho hiệu quả?
Lấy một cơ quan, viết câu hỏi về một trong bốn ý: do ai lập ra, làm gì, chịu trách nhiệm trước ai, ban hành gì. Ba phương án nhiễu nên lấy từ các cơ quan dễ nhầm với nó, như Quốc hội với Chính phủ, Toà án với Viện kiểm sát.