PhanLap.comPhân Lập
Người dân với bộ máy: bầu cử, góp ý và hỏi đúng nơi

Tiếp xúc cử tri là gì: gặp đại biểu dân cử và gửi ý kiến cho đúng cách

Tiếp xúc cử tri là buổi đại biểu dân cử gặp cử tri để báo cáo và nghe ý kiến. Ai tổ chức, ý kiến đi đâu, nói gì cho có ích, khác tiếp công dân thế nào.

A small group of Vietnamese adults seated in rows in a community meeting hall with plain walls, seen from behind, one raising a hand, soft evening ceiling light

Tiếp xúc cử tri là hoạt động đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân gặp gỡ cử tri, để báo cáo về hoạt động của mình và của cơ quan dân cử, đồng thời lắng nghe, thu thập ý kiến, kiến nghị của cử tri mang về cơ quan dân cử và chuyển tới cơ quan có thẩm quyền. Đây là việc gắn với nghĩa vụ của đại biểu do Hiến pháp quy định.

Với người dân, buổi tiếp xúc cử tri là một kênh chính thức để nói với người mình đã bầu. Phần dưới giải ai tổ chức, khi nào có, ý kiến đi theo đường nào, nên nói thế nào cho ý kiến dễ được xử lý, và phân biệt với tiếp công dân, một hoạt động hay bị gọi lẫn.

Vì sao đại biểu phải tiếp xúc cử tri

Đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân do cử tri bầu ra, đại diện cho ý chí, nguyện vọng của Nhân dân. Hiến pháp quy định đại biểu phải liên hệ chặt chẽ với cử tri, chịu sự giám sát của cử tri, thu thập và phản ánh trung thực ý kiến, nguyện vọng của cử tri; thường xuyên tiếp xúc cử tri và báo cáo với cử tri về hoạt động của mình.

Nói bằng lời thường: đại biểu không làm việc thay mặt chính mình, mà thay mặt những người đã bầu ra họ. Muốn biết người dân nghĩ gì thì phải gặp, phải nghe; muốn người dân giám sát được mình thì phải báo cáo. Tiếp xúc cử tri là nơi hai việc đó gặp nhau.

Đây cũng là một mắt xích trong chuỗi quan hệ giữa người dân và bộ máy: cử tri bầu đại biểu, đại biểu mang ý kiến cử tri vào kỳ họp, cơ quan có thẩm quyền trả lời, đại biểu báo lại cho cử tri ở lần tiếp xúc sau. Đại biểu nào không còn xứng đáng với sự tín nhiệm thì cử tri hoặc cơ quan dân cử có thể bãi nhiệm theo quy định.

Khi nào có tiếp xúc cử tri và ai được dự

Trước và sau kỳ họp. Thông thường, đại biểu tiếp xúc cử tri trước kỳ họp để nghe ý kiến về những nội dung sắp bàn, và sau kỳ họp để báo cáo kết quả kỳ họp. Đây là hai dịp quen thuộc nhất.

Tiếp xúc theo chuyên đề hoặc theo nhóm. Ngoài hai dịp trên, có thể tổ chức tiếp xúc theo chuyên đề, theo lĩnh vực, hoặc với từng nhóm cử tri như công nhân, giáo viên, thanh niên, nhất là khi Quốc hội hay Hội đồng nhân dân sắp bàn một vấn đề liên quan tới nhóm đó.

Đại biểu Quốc hội tiếp xúc ở đâu. Đại biểu Quốc hội sinh hoạt trong đoàn đại biểu Quốc hội của tỉnh, thành phố nơi mình ứng cử, và tiếp xúc cử tri ở địa phương đó. Đoàn đại biểu Quốc hội cùng các cơ quan ở địa phương sắp xếp lịch tiếp xúc.

Đại biểu Hội đồng nhân dân tiếp xúc ở đâu. Đại biểu Hội đồng nhân dân tỉnh hoặc xã tiếp xúc cử tri ở đơn vị bầu cử đã bầu ra mình, thường tại nhà văn hoá thôn, tổ dân phố hoặc hội trường của xã, phường.

Ai được dự. Cử tri ở địa bàn được mời dự theo thông báo của địa phương. Bạn có thể hỏi trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố hoặc Uỷ ban nhân dân xã, phường về lịch tiếp xúc cử tri sắp tới.

Ý kiến của cử tri đi theo đường nào

Sơ đồ chữ dưới đây cho thấy hành trình chung của một ý kiến nêu tại buổi tiếp xúc cử tri:

  1. Cử tri nêu ý kiến, kiến nghị tại buổi tiếp xúc, hoặc gửi bằng văn bản cho đại biểu.
  2. Đại biểu trả lời ngay những gì thuộc hiểu biết của mình; đại diện chính quyền địa phương dự buổi tiếp xúc có thể giải thích những việc thuộc địa phương.
  3. Ý kiến được tổng hợp: việc của địa phương chuyển tới cơ quan có thẩm quyền ở tỉnh, xã; việc thuộc trung ương được tổng hợp gửi lên cơ quan của Quốc hội phụ trách công tác dân nguyện.
  4. Cơ quan có thẩm quyền nghiên cứu, giải quyết và trả lời kiến nghị của cử tri theo quy định.
  5. Kết quả trả lời được thông báo lại cho cử tri, thường tại buổi tiếp xúc cử tri lần sau hoặc qua các kênh thông tin của cơ quan dân cử.

Điểm cần hiểu: đại biểu không tự giải quyết thay cơ quan hành chính hay toà án. Đại biểu tiếp nhận, chuyển đúng nơi và theo dõi việc giải quyết. Tên gọi và cách tổ chức các cơ quan giúp việc của Quốc hội có thể thay đổi sau khi bộ máy được sắp xếp lại, nên khi cần, bạn đối chiếu thông tin trên cổng thông tin điện tử của Quốc hội.

Nên nói với đại biểu nào

Mỗi loại đại biểu gắn với một loại cơ quan dân cử, nên ý kiến đúng người thì đi nhanh hơn:

Loại ý kiếnNên nói vớiVì sao
Góp ý về một luật, một chính sách áp dụng cả nướcĐại biểu Quốc hộiQuốc hội làm luật và quyết định chính sách lớn
Việc của tỉnh: quy hoạch, ngân sách, chính sách riêng của tỉnhĐại biểu Hội đồng nhân dân tỉnhHội đồng nhân dân tỉnh quyết định các vấn đề của tỉnh
Việc của xã, phường: đường làng, trật tự, vệ sinh nơi ởĐại biểu Hội đồng nhân dân xãHội đồng nhân dân xã quyết định và giám sát việc ở địa bàn
Một vụ việc riêng đang tranh chấp, đang chờ giải quyếtĐại biểu có thể tiếp nhận, nhưng việc giải quyết thuộc cơ quan có thẩm quyềnĐại biểu chuyển đơn và theo dõi, không ra quyết định thay

Nếu không chắc, bạn cứ nêu ý kiến ở buổi tiếp xúc; đại biểu và cán bộ tổng hợp sẽ phân loại. Nhưng biết trước bảng này giúp bạn hỏi đúng chỗ và hiểu vì sao đôi khi câu trả lời là “sẽ chuyển tới cơ quan có thẩm quyền”.

Nói gì cho ý kiến dễ được xử lý

Buổi tiếp xúc có nhiều người, thời gian mỗi người ngắn. Một ý kiến tốt thường có đủ những điểm sau:

  • Một việc, một ý kiến. Nêu một vấn đề rõ ràng thay vì gộp nhiều chuyện.
  • Việc gì, ở đâu, từ bao giờ. Ví dụ: đoạn đường liên thôn hỏng từ mùa mưa năm trước, xe chở học sinh đi lại khó.
  • Ảnh hưởng tới ai. Bao nhiêu hộ, nhóm người nào chịu ảnh hưởng.
  • Đã hỏi ai chưa, được trả lời thế nào. Giúp đại biểu biết việc đã qua cơ quan nào.
  • Mong muốn cụ thể. Đề nghị xem xét sửa đường, đề nghị giải thích một quy định, chứ không chỉ than phiền.

Ví dụ câu nói mẫu của chú Bảy, cử tri ở một xã đồng bằng: “Thưa đại biểu, đoạn đường từ thôn ra trường tiểu học bị sạt lở từ mùa mưa năm ngoái, khoảng bốn mươi hộ có con đi học qua đó. Thôn đã báo xã, xã trả lời đang chờ kế hoạch vốn. Đề nghị đại biểu chuyển ý kiến và cho cử tri biết khi nào có kế hoạch sửa.” Câu nói này đủ việc, nơi, người bị ảnh hưởng, đã hỏi ai, và mong muốn.

Tình huống giả định: một buổi tiếp xúc cử tri mô phỏng trong lớp

Cô Hoa dạy môn Giáo dục kinh tế và pháp luật cho một lớp 11. Cô chia lớp thành ba nhóm: hai bạn đóng vai đại biểu Hội đồng nhân dân xã, một bạn đóng vai cán bộ Uỷ ban nhân dân xã, số còn lại là cử tri. Mỗi nhóm cử tri chuẩn bị trước một ý kiến về một việc tưởng tượng trong xã: lối đi bộ trước cổng trường, giờ thu gom rác, sân chơi cho trẻ nhỏ.

Buổi mô phỏng đi đúng trình tự: đại biểu báo cáo ngắn kết quả kỳ họp gần nhất của Hội đồng nhân dân xã giả định; cử tri nêu ý kiến; cán bộ Uỷ ban nhân dân giải thích phần việc thuộc xã; đại biểu ghi những việc cần chuyển lên tỉnh. Cuối buổi, cả lớp cùng phân loại các ý kiến vào ba cột: trả lời ngay, chuyển cơ quan có thẩm quyền ở xã, chuyển lên tỉnh.

Sau buổi học, học sinh thường tự rút ra ba điều: đại biểu là người tiếp nhận và chuyển ý kiến, không phải người ra quyết định hành chính; Hội đồng nhân dân quyết định và giám sát, còn Uỷ ban nhân dân tổ chức thực hiện; một ý kiến rõ việc, rõ nơi, rõ mong muốn được xử lý nhanh hơn một lời than chung chung. Ba điều này cũng chính là kiến thức bộ máy mà đề kiểm tra hay hỏi.

Tiếp xúc cử tri khác tiếp công dân ở đâu

Hai hoạt động hay bị gọi lẫn. Tiếp xúc cử tri là đại biểu gặp nhiều cử tri một lúc để báo cáo và nghe ý kiến chung, mang tính hai chiều, theo lịch của cơ quan dân cử. Tiếp công dân là cơ quan, người có trách nhiệm tiếp từng người hoặc từng nhóm đến trình bày khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh về một việc cụ thể, theo lịch tiếp công dân của cơ quan đó.

Đại biểu dân cử làm cả hai việc: vừa tiếp xúc cử tri, vừa có lịch tiếp công dân. Nhưng nếu bạn có một vụ việc riêng cần trình bày chi tiết, kèm giấy tờ, thì buổi tiếp công dân phù hợp hơn; còn ý kiến về chính sách, về việc chung của địa phương thì buổi tiếp xúc cử tri là chỗ đúng.

Mẹo nhớ: tiếp xúc cử tri là “đại biểu đi gặp dân” theo lịch của cơ quan dân cử, nói chuyện chung của nhiều người; tiếp công dân là “dân đến gặp cơ quan” theo lịch tiếp của cơ quan đó, trình bày việc của mình. Một bên bắt đầu từ đại biểu, một bên bắt đầu từ người dân. Câu hỏi trắc nghiệm hay đặt hai cụm này cạnh nhau, nhớ được chiều đi là phân biệt được ngay.

Muốn tìm hiểu thêm, bạn đọc phần quy định về đại biểu Quốc hội trong Hiến pháp, cùng luật về tổ chức Quốc hội và luật về hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân hiện hành trên cổng pháp luật quốc gia.

Câu hỏi thường gặp

Tiếp xúc cử tri là gì?

Tiếp xúc cử tri là hoạt động đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân gặp cử tri để báo cáo hoạt động của mình và của cơ quan dân cử, đồng thời lắng nghe, thu thập ý kiến, kiến nghị của cử tri để phản ánh tới cơ quan có thẩm quyền.

Ai được dự buổi tiếp xúc cử tri?

Cử tri ở địa bàn được mời dự theo thông báo của địa phương. Muốn biết lịch, bạn có thể hỏi trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố hoặc Uỷ ban nhân dân xã, phường nơi mình ở, hoặc theo dõi thông báo trên kênh thông tin chính thức của địa phương.

Đại biểu có giải quyết ngay kiến nghị của cử tri không?

Đại biểu trả lời những gì thuộc hiểu biết của mình, còn việc giải quyết thuộc cơ quan có thẩm quyền. Đại biểu tiếp nhận, tổng hợp, chuyển kiến nghị tới đúng cơ quan, theo dõi việc trả lời và báo lại cho cử tri.

Không dự được buổi tiếp xúc thì gửi ý kiến cho đại biểu thế nào?

Bạn có thể gửi ý kiến bằng văn bản tới đoàn đại biểu Quốc hội của tỉnh hoặc tới Hội đồng nhân dân nơi mình ở, hoặc đến buổi tiếp công dân của đại biểu. Ý kiến nên nêu rõ việc, nơi xảy ra, người bị ảnh hưởng và mong muốn cụ thể.

Tiếp xúc cử tri và tiếp công dân khác nhau thế nào?

Tiếp xúc cử tri là đại biểu gặp nhiều cử tri để báo cáo và nghe ý kiến chung. Tiếp công dân là cơ quan, người có trách nhiệm tiếp từng người hoặc nhóm đến trình bày khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh về một việc cụ thể.

Học sinh chưa đủ tuổi cử tri có góp ý với đại biểu được không?

Buổi tiếp xúc cử tri chủ yếu dành cho cử tri, nhưng người chưa đủ tuổi vẫn có thể gửi kiến nghị, phản ánh qua kênh chính thức, hoặc nhờ cha mẹ, thầy cô là cử tri nêu ý kiến. Quyền kiến nghị với cơ quan nhà nước không phụ thuộc tuổi cử tri.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138