PhanLap.comPhân Lập
Quốc hội và quyền lập pháp

Kỳ họp Quốc hội diễn ra thế nào: họp thường lệ, bất thường, công khai và họp kín

Quốc hội họp mỗi năm hai kỳ thường lệ, họp bất thường khi có yêu cầu, họp công khai và họp kín khi cần. Ai triệu tập, kỳ họp đầu khoá, một kỳ họp gồm những gì.

A Vietnamese high school class rearranging desks into a horseshoe for a mock assembly, students seen from the back, one standing with an open notebook, bright morning light

Kỳ họp là hình thức hoạt động chủ yếu của Quốc hội: các đại biểu tập trung để thảo luận và quyết định những việc thuộc thẩm quyền của Quốc hội. Theo Hiến pháp, Quốc hội họp mỗi năm hai kỳ thường lệ; họp bất thường khi Chủ tịch nước, Uỷ ban Thường vụ Quốc hội, Thủ tướng Chính phủ hoặc ít nhất một phần ba tổng số đại biểu yêu cầu. Quốc hội họp công khai; trong trường hợp cần thiết, theo đề nghị của những chủ thể đó, Quốc hội quyết định họp kín.

Uỷ ban Thường vụ Quốc hội triệu tập kỳ họp. Riêng kỳ họp thứ nhất của Quốc hội khoá mới có quy tắc riêng về thời hạn và người khai mạc. Phần dưới đi lần lượt: ai triệu tập, kỳ họp thường lệ và bất thường khác nhau thế nào, một kỳ họp gồm những hoạt động gì, công khai và họp kín.

Họp thường lệ và họp bất thường

Bảng so sánh hai loại kỳ họp theo những điểm hay hỏi.

Tiêu chíKỳ họp thường lệKỳ họp bất thường
Khi nàoMỗi năm hai kỳ theo Hiến phápKhi có yêu cầu của chủ thể có quyền
Ai yêu cầuKhông cần yêu cầu, đến hạn thì họpChủ tịch nước, Uỷ ban Thường vụ Quốc hội, Thủ tướng Chính phủ hoặc ít nhất một phần ba tổng số đại biểu
Ai triệu tậpUỷ ban Thường vụ Quốc hộiUỷ ban Thường vụ Quốc hội
Nội dungNhiều việc: làm luật, ngân sách, giám sát, bầu, phê chuẩn khi cóThường tập trung vào một số việc cần quyết sớm
Thời gianTheo chương trình được thông qua đầu kỳ họpThường ngắn hơn, theo việc cần giải quyết

Mẹo nhớ bốn chủ thể có quyền yêu cầu họp bất thường: Chủ tịch nước – Uỷ ban Thường vụ – Thủ tướng – một phần ba đại biểu. Bốn chủ thể này cũng chính là những bên có quyền đề nghị Quốc hội họp kín. Hai dòng cuối của bảng là thông lệ chung, không phải quy định cứng của Hiến pháp.

Trong thời gian diễn ra kỳ họp, cả đại biểu chuyên trách lẫn không chuyên trách đều tập trung làm việc theo chương trình; đại biểu không chuyên trách tạm gác công việc ở cơ quan mình. Độ dài mỗi kỳ họp không cố định trong Hiến pháp mà phụ thuộc vào khối lượng việc Quốc hội cần quyết định ở kỳ họp đó.

Kỳ họp thứ nhất của Quốc hội khoá mới

Sau mỗi cuộc bầu cử, Quốc hội khoá mới bắt đầu bằng kỳ họp thứ nhất. Hiến pháp quy định kỳ họp này được triệu tập chậm nhất là sáu mươi ngày kể từ ngày bầu cử đại biểu Quốc hội. Người khai mạc và chủ toạ kỳ họp thứ nhất là Chủ tịch Quốc hội khoá trước, cho tới khi Quốc hội khoá mới bầu ra Chủ tịch Quốc hội của khoá mình.

Quy định này giải quyết một câu hỏi rất thực tế: khi Quốc hội mới chưa có Chủ tịch, ai điều hành phiên họp đầu tiên? Câu trả lời là người đứng đầu khoá trước, chỉ trong giai đoạn chuyển giao. Mốc sáu mươi ngày sau bầu cử đi cùng một mốc khác của Hiến pháp: Quốc hội khoá mới phải được bầu xong chậm nhất sáu mươi ngày trước khi khoá cũ hết nhiệm kỳ. Hai mốc này giới hạn rõ khoảng chuyển giao giữa hai khoá.

Kỳ họp thứ nhất thường có những việc đặc trưng của đầu khoá: xác nhận tư cách đại biểu, bầu Chủ tịch Quốc hội, Phó Chủ tịch Quốc hội, Uỷ ban Thường vụ Quốc hội, bầu Chủ tịch nước, Thủ tướng và các chức danh khác, phê chuẩn thành viên Chính phủ. Vì vậy có thể hình dung đây là kỳ họp kiện toàn bộ máy cho cả nhiệm kỳ. Chi tiết từng việc do luật và nội quy kỳ họp quy định.

Một kỳ họp gồm những gì: sơ đồ chữ theo thứ tự thường gặp

Thứ tự dưới đây là khung chung để hình dung. Chương trình cụ thể từng kỳ họp do Quốc hội quyết định.

  1. Chuẩn bị: Uỷ ban Thường vụ Quốc hội dự kiến chương trình, gửi tài liệu cho đại biểu; Hội đồng Dân tộc, các Uỷ ban hoàn thành thẩm tra.
  2. Khai mạc: Quốc hội thông qua chương trình kỳ họp.
  3. Nghe báo cáo, tờ trình: cơ quan trình dự án trình bày; cơ quan thẩm tra đọc báo cáo thẩm tra.
  4. Thảo luận ở tổ: đại biểu chia thành các tổ nhỏ, góp ý chi tiết.
  5. Thảo luận ở hội trường: toàn thể đại biểu bàn các vấn đề còn ý kiến khác nhau; cơ quan liên quan giải trình.
  6. Chỉnh lý: cơ quan chủ trì chỉnh lý dự thảo theo ý kiến đại biểu.
  7. Biểu quyết: Quốc hội biểu quyết thông qua luật, nghị quyết.
  8. Bế mạc: Quốc hội thông qua nghị quyết kỳ họp; Chủ tịch Quốc hội ký chứng thực văn bản đã thông qua.

Xen giữa các bước có thể có phiên chất vấn, phiên xem xét báo cáo của Chính phủ, Toà án, Viện kiểm sát; những hoạt động này thuộc chức năng giám sát. Một dự án luật lớn có thể được thảo luận ở kỳ họp này và biểu quyết ở kỳ họp sau. Trình tự đầy đủ của một dự án luật là một chủ đề riêng.

Họp công khai và họp kín

Nguyên tắc chung là Quốc hội họp công khai. Công khai giúp cử tri theo dõi đại biểu của mình phát biểu, biểu quyết thế nào, và là một hình thức để Nhân dân giám sát hoạt động của Quốc hội. Nhiều phiên họp được truyền hình, phát thanh trực tiếp; thông tin kỳ họp được đăng trên cổng thông tin của Quốc hội.

Trong trường hợp cần thiết, theo đề nghị của Chủ tịch nước, Uỷ ban Thường vụ Quốc hội, Thủ tướng Chính phủ hoặc ít nhất một phần ba tổng số đại biểu, Quốc hội quyết định họp kín. Họp kín thường liên quan tới những nội dung cần giữ bí mật, ví dụ một số vấn đề về quốc phòng, an ninh. Điều quan trọng là họp kín phải do chính Quốc hội quyết định, không do một cơ quan nào tự quyết.

Câu tự kiểm: "Ai quyết định Quốc hội họp kín?" A. Chủ tịch Quốc hội; B. Uỷ ban Thường vụ Quốc hội; C. Quốc hội. Đáp án C. Uỷ ban Thường vụ là một trong những bên có quyền đề nghị, Chủ tịch Quốc hội là người điều hành phiên họp; còn quyết định họp kín hay không thuộc chính Quốc hội.

Đại biểu làm gì trong một kỳ họp

Nghiên cứu tài liệu trước. Tài liệu kỳ họp được gửi trước để đại biểu đọc, đối chiếu với ý kiến cử tri đã thu thập. Đại biểu đến kỳ họp mà chưa đọc tài liệu thì khó góp ý đúng chỗ.

Đăng ký phát biểu, tranh luận. Ở hội trường, đại biểu đăng ký phát biểu theo chủ đề; khi có ý kiến khác nhau, đại biểu có thể tranh luận theo điều hành của chủ toạ. Thời lượng và cách đăng ký do nội quy kỳ họp quy định.

Gửi ý kiến bằng văn bản. Không phải ai cũng kịp phát biểu tại hội trường; đại biểu có thể gửi ý kiến bằng văn bản để cơ quan chủ trì tiếp thu, giải trình.

Biểu quyết. Mỗi đại biểu một phiếu. Hình thức biểu quyết có thể là bấm nút điện tử, giơ tay hoặc bỏ phiếu kín tuỳ nội dung; việc bầu chức danh thường dùng phiếu kín. Nội quy kỳ họp quy định cụ thể.

Chất vấn và nghe báo cáo. Đại biểu đặt câu hỏi với các chức danh có trách nhiệm và xem xét các báo cáo công tác. Đây là phần việc của chức năng giám sát, được giải thích ở chủ đề kiểm soát quyền lực.

Kỳ họp trong vòng đời một khoá Quốc hội

Một khoá Quốc hội kéo dài năm năm. Mở đầu là kỳ họp thứ nhất để kiện toàn bộ máy; giữa khoá là các kỳ họp thường lệ, mỗi năm hai kỳ, cùng các kỳ họp bất thường nếu có; cuối khoá thường có kỳ họp tổng kết hoạt động của cả nhiệm kỳ. Hiến pháp yêu cầu Quốc hội khoá mới phải được bầu xong chậm nhất là sáu mươi ngày trước khi Quốc hội khoá cũ hết nhiệm kỳ.

Để công việc không bị đứt đoạn, Uỷ ban Thường vụ Quốc hội khoá cũ tiếp tục làm nhiệm vụ cho tới khi Quốc hội khoá mới bầu ra Uỷ ban Thường vụ mới. Nhờ vậy, từ ngày bầu cử tới kỳ họp thứ nhất của khoá mới, bộ máy của Quốc hội vẫn có cơ quan thường trực.

Khi đọc tin tức, bạn sẽ gặp cách gọi kiểu "kỳ họp thứ mấy của Quốc hội khoá mấy". Số thứ tự kỳ họp được đếm trong từng khoá; sang khoá mới thì đếm lại từ kỳ họp thứ nhất. Cách gọi tên kỳ họp bất thường theo thông báo chính thức của Quốc hội.

Mô phỏng một kỳ họp trên lớp và cách theo dõi kỳ họp thật

Lớp 12 của cô Hoa làm một tiết mô phỏng. Cả lớp là "Quốc hội", ban cán sự lớp là "Uỷ ban Thường vụ" lo chương trình, một nhóm đóng "Chính phủ" trình đề án sửa nội quy giờ ra chơi, một nhóm khác đóng "Uỷ ban" đọc trước và báo cáo thẩm tra. Lớp chia bàn thành tổ để góp ý, rồi quay lại thảo luận chung, cuối cùng giơ tay biểu quyết. Bạn Minh làm thư ký đếm phiếu, tính trên sĩ số cả lớp chứ không tính trên số bạn có mặt.

Tiết học như vậy giúp nhớ ba ý: kỳ họp có chương trình định trước; ý kiến đi từ tổ nhỏ lên hội trường; tỉ lệ biểu quyết tính trên tổng số đại biểu. Nhớ rằng đây chỉ là mô phỏng, thủ tục thật chặt chẽ hơn và có nội quy kỳ họp riêng.

Muốn theo dõi kỳ họp thật, bạn xem chương trình kỳ họp, tài liệu và kết quả biểu quyết được công bố trên cổng thông tin của Quốc hội, tên miền đuôi gov chấm vn. Đọc văn bản gốc giúp tránh nhầm giữa dự án đang thảo luận và văn bản đã được thông qua.

Câu hỏi thường gặp

Quốc hội họp mấy kỳ một năm?

Theo Hiến pháp, Quốc hội họp mỗi năm hai kỳ thường lệ. Ngoài ra, Quốc hội họp bất thường khi Chủ tịch nước, Uỷ ban Thường vụ Quốc hội, Thủ tướng Chính phủ hoặc ít nhất một phần ba tổng số đại biểu Quốc hội yêu cầu.

Ai triệu tập kỳ họp Quốc hội?

Uỷ ban Thường vụ Quốc hội triệu tập kỳ họp Quốc hội, cả kỳ họp thường lệ lẫn bất thường, đồng thời chuẩn bị chương trình và tài liệu. Kỳ họp thứ nhất của khoá mới có quy định riêng về thời hạn triệu tập và người khai mạc.

Kỳ họp thứ nhất của Quốc hội khoá mới do ai khai mạc?

Kỳ họp thứ nhất do Chủ tịch Quốc hội khoá trước khai mạc và chủ toạ cho tới khi Quốc hội khoá mới bầu Chủ tịch Quốc hội. Kỳ họp này được triệu tập chậm nhất là sáu mươi ngày kể từ ngày bầu cử đại biểu Quốc hội.

Quốc hội có họp kín không?

Có thể. Nguyên tắc là Quốc hội họp công khai, nhưng khi cần thiết, theo đề nghị của Chủ tịch nước, Uỷ ban Thường vụ Quốc hội, Thủ tướng hoặc ít nhất một phần ba tổng số đại biểu, Quốc hội quyết định họp kín.

Thảo luận ở tổ và thảo luận ở hội trường khác nhau thế nào?

Thảo luận ở tổ là đại biểu chia thành các nhóm nhỏ để góp ý chi tiết, nhiều người được nói hơn. Thảo luận ở hội trường là toàn thể đại biểu cùng bàn, thường tập trung vào các vấn đề còn ý kiến khác nhau trước khi biểu quyết.

Theo dõi nội dung kỳ họp Quốc hội ở đâu cho chính xác?

Bạn xem chương trình, tài liệu và kết quả biểu quyết trên cổng thông tin của Quốc hội có tên miền đuôi gov chấm vn. Nên đọc văn bản gốc thay vì tin tóm tắt, và phân biệt dự án đang thảo luận với văn bản đã được thông qua.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138